Türkiye'de Güneş Enerjisinden Elektrik Üretimi

Güneş enerjisiyle elktrik üretimi imkanı sağlayan, güneş ışınlarını elektrik enerjisine dönüştüren fotovoltaik teknolojisi yenilenebilir enerji endüstrisinin son yıllarda en hızlı gelişen teknolojilerinden birisidir. Dünyanın özellikle gelişmiş ülkelerinde belirli bir yetkinliğe ulaşmış bulunan güneş elektrik sektörü 21. yüzyılın anahtar teknolojilerinden birisi olmaya adaydır. Karbon emisyonları, enerji güvenliği ve yükselen fosil yakıt fiyatlarıyla ilgili endişeler güneş enerjisiyle elektrik üretimine olanak sağlayan fotovoltaik teknolojisinin gelişimini hızlandıran etkenlerdir.

Fotovoltaik paneller solar ışınımı doğru akım güneş elektrik enerjisine dönüştüren solar fotovoltaik materyaller olan sollar hücrelerin birleşmesiyle oluşur. Fotovoltaik hücre yapımında kullanılan materyaller monokristal silisyum, polikristal silisyum, mikrokristal silisyum, kadmiyum tellür ve bakın indiyum selenür gibi elementlerden üretilmektedir.

Fotovoltaik üretimi 2002 yılından beri yıllık ortalama %48 büyüme hızıyla her iki senede 2 katına çıkarak en hızlı gelişen yeşil teknolojisi haline gelmiştir. 2008 senesi sonu itibariyle toplam global güneş elektrik kurulu gücü 15.200 MW’ye ulaşmıştır. Bu kapasitenin yaklaşık %90’lık bir bölümü elektrik şebekesine bağlı güneş elektrik üretimi sistemleridir.

Bu gelişimden ülkemize düşen pay ise bu yazının kaleme alındığı tarih itibariyle hemen hemen hiçtir. Türkiye’de şu anda kurulu güneş enerjisiyle elektrik üretim sisteminin 3 MWp olduğu tahmin ediliyor ve daha çok iletişim baz istasyonları, aydınlatma sistemleri, şebekeden uzak ada sistemleri gibi elektrik şebekesinden bağımsız otonom sistemlerde kullanılmaktadır. Bunların yanı sıra birkaç üniversitede test ve demonstrasyon amaçlı kurulan sistemler, bazı şirketlerin sosyal sorumluluk projeleri kapsamında oluşturdukların güneş enerjisi elektrik sistemlerinden başka kurulu gücümüz yoktur.

Güneş enerjisi elektrik· teknolojisinde geri kalmışlığın en önemli nedeni; dünyada güneş enerjisinden elektrik üretemi sistemlerinin ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaşmasını sağlayan yenilenebilir enerji teşviklerinin ne yazık ki ülkemizde bir türlü uygulama aşamasına getirilememiş olmasıdır. Halbuki ülkemiz güneş enerjisi potansiyeli yenilenebilir enerji teşviklerinin uygulandığı ülkelerin güneş enerjisi potansiyelinden çok daha fazladır.

Türkiye hükümeti tarafından da yenilenebilir enerji kaynaklarının payının hızla arttırılacağı açıklanmıştır. Şu anda rüzgar ve güneş elektriğinden elde edilen enerjinin toplam elektrik enerjisi üretimindeki payı sadece % 0,5 olup bu değerin 2020 yılında % 10’a çıkarılacağı bildirilmiştir. 2020 yılında rüzgar enerjisi kurulu gücü 20 GW olarak konulmuştur. Güneş enerjisiyle elektrik üretimi· (fotovoltaik güç sistemleri) için belirlenmiş net bir kurulu güç hedefi yoktur. 2008 yılında Yenilenebilir Enerji Kanununda yapılan değişikliklerle 500 kW değerine kadar olan güçlerde, herhangi bir lisans alınmadan ulusal şebekenin beslenebileceği hükmü getirilmiştir. 500 kW değerinin üzerine çıkıldığında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (EPDK) izin almak gerekir. 2009 yılının başında da Türkiye Kyoto Protokolü’nü imzalayan ülkeler arasına girmiştir. Önümüzdeki aylarda güneş elektrik üretiminin gelişmiş ülkelerdekine benzer oranlarda teşvik edilmesi için ilgili yasa değişikliğinin yapılması beklenmektedir. 2009 Mayısında meclis genel kuruluna gönderilen değişiklik tasarısından bugün itibariyle hala ses seda yoktur.

EİE tarafından yapılan güneş enerjisi potansiyel belirleme çalışmalarında ülkemizde yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahip (1650 kWh/[m².y] değerinin üzerinde) 4.600 km² 'lik kullanılabilir bir alanın olduğunu hesaplamıştır. Güneş panellerinin gücü standart çalışma koşullarında (1 kW/m² ışınım, 25°C sıcaklık, 1,5 hava kütlesi) üretecekleri güçle Wp (anlık güç) olarak ifade edilir. Işınım ve sıcaklıktaki değişimle güneş panelinin çıkış gücü de değişir. Tasarımda güneş panelinin bulunduğu konuma göre günlük/aylık/yıllık üretebileceği enerji (Wh) hesaba katılır. 4.600 km² alanın güneş elektrik üretimi sistemlerinde kullanılması 440-495 GWp kurulu PV gücü ve yılda 638-718 milyar kWh elektrik enerjisi üretimi anlamına gelir Türkiye’de kurulu elektrik güç sisteminin yaklaşık 42 GW ve yıllık elektrik enerjisi üretiminin yaklaşık 200 milyar kWh olduğunu düşündüğümüzde ciddi bir güneş elektriği kapasitesine sahip olduğumuz anlaşılır.

Sonuç olarak ülkemizde güneş enerjisi elektrik sektörü birçok anlamda (enerji üretim kapasitesi, istihdam, dünyada önde gide ülke olma potansiyeli v.b. ) olağanüstü bir potansiyele sahiptir. Devlet teşviklerinin de devreye girmesiyle bu sistemler kaçınılmaz olarak ülkemizde de gelişecektir. Girişimcilik esnekliğinin had safhada olduğu ülkemizde bu sektöre yoğun ilgi olacağına eminiz. Sektörde başarılı çalışmalara imza atan Akademi Mühendislik Eğitim Danışmanlık firmasının verdiği desteklerle oluşturulan bu sitede okuyucuları solar PV teknolojisiyle ilgili bilgilendirmeye çalışacağız. Tüketici olarak güneş enerjisiyle elektrik üretimi teknolojisinden faydalanmak isteyenlere rehberlik yapmaya çalışacağız. Sektörde faaliyet göstermek isteyenlere de yardımlarımızın dokunacağına eminiz.

Bol güneşli günler dileklerimizle…