Rüzgardan Elektrik Üretimi

Rüzgarın bir enerji kaynağı olarak kullanılması 20.yy’ın en önemli buluşlarından birisiydi. Buhar makinelerinin ve takiben fosil yakıtları enerjiye çeviren diğer teknolojilerin yoğun olarak kullanılması, rüzgardan elektrik üreten sistemlerin hiçbir zaman ciddi bir şekilde kullanım alanı bulamayacak oyuncaklar gibi görünmesine yol açmıştı. 1950’lü yılların ortasından itibaren durum bu şekildeydi. 1960’lı yılların sonuna doğru bu durum rüzgardan elektrik üreten sistemlerin lehine biraz değişir gibi görünmesine rağmen, rüzgar türbinleri ciddi anlamda sahneye çıkabilmek için 1990’lü yılları beklemek zorunda kaldı.

Ne olduğunu tam olarak anlayabilmek için rüzgardan elektrik üretimi tarihine yöne veren 5 önemli faktöre göz atmakta fayda var. Dünyanın fosil yakıt rezervlerinin bitmekte olduğunun ve bu yakıtları enerji üretiminde kullanmanın zarar verici etkilerinin farkına çarpıcı bir şekilde varılması bir çok insanı alternatif enerji kaynakları arayışına itti. İkinci faktör potansiyelle ilgilidir. Rüzgar dünyanın her tarafında esmektedir ve bazı bölgelerde ciddi enerji yoğunluğu vardır. Rüzgar enerjisi geçmişte mekanik enerji kaynağı olarak ve taşımacılıkta da yoğun bir şekilde kullanıldı. Bu kaynaktan yeniden faydalanmak akla uygun görünmektedir. Üçüncü olarak rüzgardan elektrik üretimine ulaşmak için yeterli bilgi birikimine ulaşılmıştı. Kuşkusuz ki rüzgar enerjisinde bu teknoloji birikiminin büyük bir kısmı farklı alanlarda farklı amaçlara ulaşmak için geliştirilmiştir. Fakat rüzgar türbinlerine uygulanabilir olmaları bu alandaki devrimsel gelişmelerin önünü açmıştır.

Avrupa Birliği Kurulu rüzgârdan  enerjisi kapasitesi bakımından dünyaya liderlik etmektedir ve yeni gelişmeler için en güçlü bölgedir. 2008 yılında yeni kurulan rüzgâr enerjisi kapasitesi 8,4 GW’ın üstündedir. EWEA (Europen Wind Energy Association) ‘nın vermiş olduğu rapora göre AB’nin toplam rüzgâr enerjisi güç kapasitesinin %15 artırılarak 2007 sonundaki 56,535 MW’lık seviyeden 64,949 MW’lık seviyeye geldiği belirtilmiştir

Avrupa Birliği kümülatif kurulu rüzgar enerjisi kurulumlarının yıllara göre gelişimi

Türkiye kümülatif kurulu rüzgar enerjisi kurulumlarının yıllara göre gelişimi

Rüzgâr enerjisi kurulu gücü en fazla olan Almanya’da, bu endüstri, on yıllık 1996 -2006 süresinde yaklaşık ona katlanmıştır. 1996 yılında yapılan tahmin senaryolarında, 2005 yılında kurulu gücün 1600–5500 MW olacağı belirtilmişken, 2006 yılının ortalarında şebekeye verilen bu güç 19 300 MW’a ulaşmıştır. Bir türbinin kapasitesi 1996’da ortalama 375 kW iken, 2006’nın ilk yarısında 1200 kW’a çıkmıştır. Bu gelişmede “Elektrik Şebekesini Besleme Yasası (Electricity Feed- In Law)” nın ortalama kWh fiyatının %90’ını rüzgardan elektrik üretimine garanti etmesinin katkısı büyüktür.

Ayrıca şebekeye bağlantıda yenilenebilir enerjilere öncelik verilmektedir. 2020 yılında elektrik şebekesinde rüzgâr enerjisi payının %20’ye çıkması öngörülmektedir.

AB ve Türkiye’nin 2000 ve 2008 yılları arasındaki kurulu rüzgâr enerjisi kapasitesi yukarıdaki grafiklerde gösterilmiştir. Grafiklerde de görüldüğü gibi 2000 yılından sonra RES (Rüzgâr Enerjisi Santrali) kurulu güç oranı yıllara göre ciddi bir şekilde doğru orantılı olarak artmıştır.

Grafikten de anlaşılacağı üzere Türkiye’de yakın geçmişte rüzgâr enerjisi yatırımlarına ciddi bir ilgi başlamıştır. RES yatırımlarının Avrupa baz alındığında çok düşük olduğu görünse de 2006’dan sonra bu yatırımların ciddi bir şekilde ivmelenerek hız kazandığını söyleyebiliriz. 2008 yılında 286 MW’lık yeni rüzgâr enerji kapasitesi eklenmiştir ve toplamda 433,35 MW seviyesine gelinmiştir.

Ülkemiz toplam enerji tüketiminin yaklaşık dörtte birini kendi öz kaynaklarıyla, kalan kısmını ise ithalat yoluyla karşılamaktadır. Enerjide kaynak çeşitlendirilmesine gidilmesi arz güvenliği açısından büyük bir öneme sahiptir. Verilerden de anlaşıldığı üzere ülkemizde bulunan rüzgâr enerjisi potansiyelinden yeterli şekilde faydalanamadığımız gerçeği görülmektedir. En kısa zamanda bu potansiyelin kullanılması ve rüzgâr tesislerinin kurulması için mevcut enerji politikalarındaki eksikliklerinin giderilmesi ve rüzgardan elektrik üretimine yatırım yapmak isteyenlere gerekli kolaylıkların sağlanması gerekmektedir.

Mevcut rüzgar enerjisi potansiyelinin değerlendirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının piyasaya girişlerinin sağlanması ancak uygun destek mekanizmalarını içeren kanun, yönetmelik ve tebliğler kapsamında sağlanabilir. Bu kapsamda günümüz teknolojisi ile ekonomik kaynak belirleme araştırması yapılarak; kullanılabilir rüzgâr enerjisi kaynakları belirlenmeli, gerekli vergi muafiyetleriyle birlikte bölgesel teşvikler uygulanmalı, uzun vadeli sabit fiyat garantilerinin verilmesi gündeme alınmalı ve Ar-Ge çalışmaları kapsamında üniversitelere laboratuar ve gerekli maddi desteklerin sağlnamalıdır