Enerji Verimliliği Kanunu10 Ağustos 2009
Yenilenebilir Enerji Kanununda değişiklik ön gören yasa teklifiyle ilgili Ulusal PV platformu tarafından verilen son üç değişiklik önergesini de bu yazmızda aktarmaya çalışacağız.
Önerge 3: Bakanlar Kurulu kararı ile mahalli İdarelere (il özel idaresi, belediye ve köy) yönelik ilave teşviklerin sağlanması, yerli ürün teşviklerinin arttırılması ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak yeni ürün teşviklerinin belirlenmesi
Kanun değişikliği teklifinde il özel idaresi, belediye ve diğer mahalli kuruluşlar tarafından önerilecek yenilenebilir ve temiz enerji odaklı projelere yönelik ilave teşvikler verilmesi önerilmektedir. Bu değişikliğin gerkeçesi şu şekilde açıklanmaktadır;
"Ülkemizde belediyeler, il özel idareleri, köy tüzel kişilikleri ve sulama birlikleri gibi mahalli idareler birlikleri kanunu kapsamındaki kuruluşlara ait başta arıtma tesisleri olmak üzere, sulama, içme suyu vb. tesislerin elektrik enerjisi bedelleri nedeni ile işletilmesinde güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bu durum mevcut yatırımların verimliliğini olumsuz etkilemekte ayrıca çevre kirliliğine ve tarımsal ürün kayıpları ile halkımızın sağlıklı, sürdürülebilir içme suyuna ulaşmasında sorunlara neden olmaktadır. Kamu tüzel kişiliklerinin bu sorunları en aza indirme yönünde çalışmalarına destek olunması ve anılan tesislerde yerel temiz enerji kaynaklarının kullanımının özendirilerek yaygınlaştırılmasının sağlanması amacıyla bu tesislerde yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımına ilişkin teşvik fiyat ve sürelerin belirlenme yetkisinin Bakanlar kurulunca gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır."
ABD ve AB ülkelerinde mahalli yönetimlerin yenilenebilir enerji projelerinde etkin rol aldıkları, kendi yerel yönetimlerine yönelik prestij projeleri geliştirip merkezi yönetimin de desteği ile uygulamaya geçirdikleri bilinmektedir. Benzer şekilde ülkemizde de yerel yönetimlerin öncülüğünde temiz ve yenilenebilir enerji konusunda hazırlanan projelere Bakanlar Kurulu kararı ile destek sağlanmalıdır. Avrupa Birliği destekli yürütülen büyük uygulama projelerine bu şekilde dahil olunması daha kolay olacaktır.
Önerge 4: Lisanslı fotovoltaik güç sistemlerine yönelik I sayılı cetvelde öngörülen alım fiyatlarının ilk on sene için 28 Eurocent/kWh, ikinci on sene için 22 Eurocent/kWh olarak değiştirilmesi
Teşviğin Türkiye'de güneş elektriği konusundaki farklı ölçeklerdeki yatırımların yapılmasının önünü açması hedef olmalıdır. Her enerji türünde olduğu gibi dünyada fotovoltaik güneş santrallerinin yatırım bedelinin %20-25'i öz sermaye ile yatırımcı (santral işletmecisi) tarafından karşılanması, geri kalan %80-75'lik bedelin ulusal ve/veya uluslararası finans kurumları tarafından karşılanması beklenmektedir. Avrupa başta olmak üzere dünyada birçok ülkede uygulanan teşvik mekanizmalarına baktığımız zaman yatırımın ortalama 7-8 yılda geri dönüşü hem yatırımcı hem de finansör firma için genel bir kıstas olmuştur. Halbuki şu anda taslak metinde öngürülen ilk 10 yıl için 25 EuroCent destek ve ikinci 10 yıl için 20 EuroCent destek ile piyasada mevcut en ucuz teknoloji ile kurulacak bir pv güneş santralinin yatırım bedelini geri ödeme süresi 10 yılın üzerine çıkmaktadır. Bu süre hem yerli yatırımcıyı hem de finansör firmaları bu konuda yatirim yapmaktan uzak tutacaktır. Bahsi geçen santralin yerli üretim destekli malzemelerden yapılmış olması da bu süreyi aşağıya çekmemektedir. Bu nedenle birinci on yıl için 28 Euro Cent/kWh, ikinci on yıl için ise 22 Euro Cent/kWh önerisi ile hedeflenmiştir.
Önerge 5: Yerli Teşviklerin İyileştirilmesi
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin II Sayılı cetvelinde yer alan “Tesis Tipi” sütununun “C Fotovoltaik güneş enerjisine dayalı üretim tesisi” satırının yurt içinde gerçekleşen imalat sütunu bölümünde bulunan “2 PV modülleri” satırı karşılığında yer alan yerli ilave katkısı bedeli olan 1 (Euro Cent/kWh) ın 2,5 Euro Cent/kWh olarak, “3 PV modülünü oluşturan hücreler” satırı karşılığında yer alan yerli ilave katkısı bedeli olan 3 (Euro Cent/kWh) ın 5 Euro Cent/kWh olarak, “4 inventor” satırı karşılığında yer alan yerli ilave katkısı bedeli olan 0,5 (Euro Cent/kWh) ın 1,0 Euro Cent/kWh olarak ve bu bölümde 6. satır olarak “6 Güneş takip sistemi” cümlesinin eklenmesi ve yerli katkı payının 0,5 Eurocent/kWh olarak belirlenmesi teklif edilmektedir. Ayrıca, “D Yoğunlaştırılmış güneş enerjisine dayalı üretim tesisi” bölümündeki “G stirling motoru” satırının karşılığındaki yerli katkı ilavesi olan 1.0 Euro Cent/kWh rakamın 2.0 Euro Cent/kWh olarak değiştirilmesini ve bu bölümde 8. satır olarak “8 çelik makaslar, optik aynalar ve fasetalar” cümlesinin eklenmesi ve yerli katkı payının 1 Euro Cent/kWh olarak belirlenmesi öenrilmektedir.
Yerli üretimin teşviki konusunda devrimsel bir açılım getiren bu kanunun hakkaniyet ve Türkiye gerçekleri ile örtüşmesi esas olmalıdır. Güç elektroniği konusunda oldukça söz sahibi olan ülkemizde invertör tasarımı ve üretimi sadece Türkiye sınırları içinde kurulacak santrallerde değil, başta güneşlenme süresi çok iyi olan komşu ülkeler olmak üzere tüm dünyada pazar payı alabilecek markalar yaratabilir. Hâlbuki bunu PV konstruksiyon veya güneş odaklama gibi sistemlerde oluşturmak mümkün değildir. Bahsi geçen invertör tasarımı üzerinde yapılacak değişikliklerle aynı ürünün elektrik kesintilerinde UPS olarak çalışması ve/veya rüzgar enerjisi sistemine de uygun hale getirilerek hibrid enerji santrallerinde kullanımı mümkün olacaktır. Bu nedenlerle bu çok amaçlı ürünün yerli tasarımı için gerekli olan teşvik miktarı 1.0 EuroCent olarak yeniden düzenlenmelidir.
Fotovoltaik güç sistemlerinde kullanılan ekipman yelpazesine bakıldığında, içlerinde yatırım kararı sonrası en kısa sürede faaliyete geçebilecek olan üretim, fotovoltaik panel üretimi olarak gözükmektedir. Diğer ekipmanların üretimi ile kıyaslandığında herhangi bir Ar-Ge süreci gerektirmemesi, yatırımdan hemen sonra birkaç aylık bir süreçte tam kapasite üretime geçebiliyor olma olanağı gibi sebepler, fotovoltaik panel üretiminin diğer ekipman üretimlerine göre süreç bazında daha avantajlı konumda olmasına yol açmaktadır. Ayrıca yerel panel üretimi, özellikle bu yasa ile birlikte hareketlenecek olan sektöre hem maliyet hem de süre bazında lojistik açıdan avantajlar da sağlayacaktır. Bunun dışında 1 Eurocent’lik ek panel teşviği için zaten hiçbir yatırımcı hücre üretimi için yatırıma girişmeyecektir. Eğer ülkede tüm komponentlerin üretimi hedefleniyorsa paneller için belirlenen bu ek teşvik miktarı, üretim sürecinin önceki aşamalarına yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için cazip olmayacaktır. Öte yandan, global ölçekte bakıldığında, üretime dayanan neredeyse her sektörde bir geri-entegrasyon (down-integration) yaklaşımı gözlenmektedir. Bunun anlamı, entegre üretimlerde, üretim sürecinin son basamağından başlayarak yola çıkmak, süreç içerisinde yavaş yavaş önceki basamakları da üretim hattında entegre etmek olarak açıklanabilir. Bu vesile ile yerel üretimin desteklenmesi, asıl olarak üretim sürecinin son basamağından başlamalıdır. Buna dayanarak yerli fotovoltaik panel üretimine verilmesi öngörülen ek teşvik miktarı, 1.0 Eurocent yerine 2,5 Eurocent olmalıdır.
Stirling motoru teknolojisinin önümüzdeki 5 yıllık donemde güneş enerjisi alanında lider teknolojilerden biri olma potansiyeli vardır. Bu teknolojinin en önemli özellikleri verimliliğinin çok yüksek olması, otomotiv endüstrisinin tedarik zincirini kullanabilmesi, hızlı ve büyük ölçekte kurulabilmesi, çok düşük miktarda su ihtiyacı (sadece aynaların yıkanması için), çevreye minimal etki yaratması, ve elektromekanik bir depolama sistemini entegre edebilme potansiyelidir. Yeni gelişen bu teknolojide Türkiye’nin ABD’den sonra dünyadaki birkaç üretim ve ihracat merkezinden biri olması potansiyeli vardır. Bu nedenle yoğunlaştırılmış güneş enerjisi konusunda verilecek olan tevsiklerde bu teknolojinin de tam anlamıyla yasada entegre edilmesi ülkemizin yararına olacaktır.
II sayılı cetvelin D maddesinde “Yoğunlaştırılmış güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri” için “Güneş takip sistemi”nde öngörülen 0,5 Eurocent/kWh ilave teşviğin benzerinin “C-Fotovoltaik güneş enerjisine dayalı üretim tesisi” başlığında da uygulanması faydalı olacaktır
Enerji Siteleri